Balya Kurşun Madeni'nin tarihi antik çağlara dayanıyor. Perikles zamanından beri Balya çevresinden gümüş, kurşun, çinko gibi madenler çıkarılmış. Madenin hangi tarihte işletilmeye başlandığı bilinmiyor ama, en eski belgeye 1544 tarihli Bursa mahkeme kayıtlarında rastlanıyor. Romalılar döneminde
'Cristian Madenleri' olarak işletilmiş. 1651'de Kütahya Mutasarrıfı'nın Balya Kadısı'na yazdığı mektupta madenin padişahın malı ve Bali Bey yönetiminde olduğu belirtiliyor.

      Alman'dan Fransız'a ;

      1839-1849'da, milliyeti belli olmayan 'Balya Maden İşletmeleri' adlı şirket, Balya'da madencilik yaptı. 1868 yılına gelindiğinde ise Alman Reiser adlı bir kişi maden işletme hakkını 'Lorium' şirketine devrederek ilk yabancı sermayenin girişine neden oldu.

      1878'de Riol adındaki Fransız, 99 yıllığına maden atıkları ve cüruflarını işletme ayrıcalığını aldı.
1892 yılında da Kocagümüş, Karaaydın ve Balya bölgesindeki simli (gümüşlü) kurşun madeni işletmek üzere 'Balya Karaaydın Madenleri A.Ş.' kuruldu. Fransız kökenli bu şirket sadece Balya'dan kurşun, çinko, gümüş çıkarmakla kalmadı; Mancılık'ta kömür, Patlak'ta kurşun, çinko ve manganez madenlerini de işletti.

       1925 yılına kadar en parlak dönemini yaşayan Fransızlar, 1901'de Mancılık'ta kurdukları ilk termik santralla elektrik üretip, maden makineleri çalıştırdı, fazlasını da belediyeye satarak, Balya'nın aydınlanmasını sağladı. Hatta ilk işçi grevi de Balya'da 1908 yılında yaşandı.

        1. Dünya Savaşı sonrasında faaliyetini durduran şirket, 1920' de yeniden madeni işletmeye başladı. Dünya Savaşı sonrası krizden etkilenen şirket 24 Ekim 1927'de kuyulardan birinde çıkan yangınla 500 bin lira zarara uğradı. Adını 1923'ten sonra 'Balya Karaaydın Maden Şirketi-Türk' diye değiştiren şirket hükümetten 200 bin lira yardım alarak faaliyetine devam etti. 1932 yılında faaliyetini durduran şirket yeniden hükümetten yardım aldı. Şirket, 1933-1934 yıllarında üretimini üç katı artırmasına karşın kurşun fiyatlarının dünya piyasasında düşmesi üzerine faaliyetine 1939 yılında son vermek zorunda kaldı.

       Maden, 8 Şubat 1940'ta Bakanlar Kurulu kararıyla devletleştirildi. O tarihten itibaren de Balya'nın kaderi değişti. Yaklaşık 70 yıl boyunca Fransızların işlettiği madenden 400 bin ton kurşunun çıkarılıp Fransa'ya ihraç edildiği tahmin ediliyor. Bunun karşılığında da 4 milyon ton zehirli atık da Balya çevresinde Maden Deresi'nin kıyısında, neredeyse bir asırdır duruyor. 1930'lu yıllarda 36 bine ulaşan nüfus, bugün 2 bin 300. Yaşayanların çoğu da yaşlı ve emekli.